UA-35946176-3
2018
 

Eerste patient bestraald op MR-Linac

MR-Linac met Marlies Nowee 

Radiotherapeut-oncoloog Marlies Nowee behandelde in september 2018 de eerste patient op de nieuwe  MR-Linac , type "Unity"  van de firma Elekta.   Copyright Antoni van Leeuwenhoek.

Sinds april 2016 is in het Antoni van Leeuwenhoek gewerkt aan de opbouw  van dit revolutionaire toestel voor beeldgeleide bestraling op basis van MRI beelden. Vanaf 2017 is het toestel technisch operationeel en wordt de klinische implementatie voorbereid. Onder leiding van Marlies Nowee (radiotherapeut-oncoloog) en prof. Uulke van der Heide (fysicus, projektleider) is daarvoor in de bestralingsafdeling een MR-Linac team gevormd van 14 artsen, 6 fysici, radiotherapeutisch laboranten en technici. Het AVL is het derde ziekenhuis in Nederland dat werkt met MRI-geleide bestralingstechniek.

fig. 1   (een deel van) Het MR-Linac team in het Antoni van Leeuwenhoek.                                          copyright Antoni van Leeuwenhoek

Betere Radiotherapie door MRI beeldgeleiding.

De MRI-scanner in de MR-Linac maakt tijdens de stralenbehandeling scans waarin de vorm en de locatie van de tumor vlak voor en ook tijdens het bestralen goed zichtbaar is. Voor patiënten levert deze techniek voordelen op. Dit geldt met name voor patiënten met (bewegende) tumoren in en rond de weke delen van het lichaam zoals o.a. de prostaat en endeldarm. Tumoren die bij conventionele röntgen beeldgeleiding niet zichtbaar zijn tijdens de behandeling worden met MRI goed zichtbaar. De bestraling kan hierdoor nauwkeuriger op de tumor worden gericht, waardoor er minder schade aan het omliggende gezonde weefsel optreedt en kritische organen beter worden ontzien. De bestralingsdosis kan daardoor worden verhoogd en soms hoeven patiënten minder vaak bestraald te worden. Zo wordt een bepaalde groep patiënten in plaats van twintig keer nog maar vijf keer bestraald.

Tumoren in de weke delen van het lichaam

Het Antoni van Leeuwenhoek zet de MR-Linac in eerste instantie in voor mannen met prostaatkanker. Daarna breidt het ziekenhuis de techniek uit naar patiënten met endeldarmkanker, hoofd-halstumoren, longkanker, slokdarmkanker, gynaecologische tumoren en borstkanker. Ook voor uitzaaiingen in de lever en voor het behandelen van een beperkt aantal klieren in het bekken of de buik, is dit apparaat een uitkomst.

Tijdens de behandeling ligt de patiënt gefixeerd op het tafelblad in de tunnel van de MR-Linac. De afmetingen van de tunnel staan niet toe dat de tafel wordt verschoven wanneer de geometrische projectie afwijkt. In plaats daarvan vindt virtuele tafelverschuiving plaats door verstelling van de Multileaf collimator.  Bovendien kunnen de dosisgewichtsfactor en de vorm van ieder bestralingsveld worden aangepast aan de optredende anatomische variaties.

 

"online adaptatie" van het bestralingsplan. 

Fig. 2    Online planning tijdens de bestraling met de MR-Linac.                                                      Copyright University Medical Centre Utrecht.

De pre-treatment CT-scans waarop de dosisplanning is gebaseerd worden vergeleken met de scans uit de geïntegreerde MRI. De CT scans worden zonodig gedeformeerd om de projecties overeen te laten komen met de MR-Linac scans. Pre-treatment contouren worden zo  aangepast aan de werkelijke situatie tijdens de behandeling. Op basis van de gedeformeerde scan wordt een verbeterd bestralingsplan gemaakt dat na authorisatie wordt uitgevoerd. 

De "online adaptatie" duurt  15-30 minuten.  Aanvankelijk werd 45 minuten gereserveerd voor een complete bestralingszitting, in de praktijk blijkt in veel gevallen 30 minuten haalbaar. 

Wereldwijde samenwerking bij toepassing MR-Linac.

Voor de ontwikkeling van klinische toepassingen is een consortium gevormd van de fabrikanten Elekta  en Philips met 7 kankercentra waar MRI-Linacs in gebruik zijn genomen als clinical pilot systeem:  UMC in Utrecht (NL), NKI/AVL in Amsterdam (NL),   Royal Marsden Hospital in London (VK), Christie hospital in Manchester ( VK), Froedtert/MCW in Wisconsin (USA),  M D Anderson Cancer Centre in  Houston (USA), en het Sunnybrook  Odette Cancer Centre in   Toronto (Can).

De consortiumleden zijn verdeeld over tumorsite groepen, waarbij een van de leden de betreffende groep leidt. Het betreft met name de bestraling van tumoren van het  rectum, de gyneacologische tumoren, de prostaat, slokdarm, long, mammae en tumoren in het hoofd-hals gebied.

Het AVL leidt de tumorsite groep Rectum en is ook betrokken bij de ontwikkeling van toepassingen bij lymfklier en prostaat kanker. Ook coördineert het AVL de ontwikkeling van de behandeling van oligomethastasen en lever methastasen. Overwogen wordt een voorstel voor de behandeling van blaas en maagkanker.

Meer informatie over de MR-Linac op websites van de fabrikanten Elekta en Philips:

https://www.elekta.com/radiotherapy/treatment-delivery-systems/unity/

https://www.philips.com/a-w/about/news/archive/standard/news/articles/2018/20180619-elekta-unity-with-philips-mr-technology-receive-ce-mark.html