UA-35946176-3
1950
 

Lineaire Versneller of Cobalt?

6th ICR Lbl & Philips 4MV linac.jpg 

In 1950 neemt Dr. Lokkerbol deel aan de 6de International Conference on Radiology in London (voorgezeten door Ralston Paterson). Op de technische tentoonstelling krijgt hij uitleg van mr. W. Grey, commercieel manager van Philips Engeland, over de ontwikkeling van de 4 MV  lineaire versneller.

Rond 1950 is nog niet duidelijk of voor Megavolt therapie een Cobaltstraler of een Lineaire Versneller dient te worden aangeschaft. Versnellers zijn nog experimenteel en het duurt enige jaren voor deze klinisch beschikbaar komen. In 1955 besluiten NKI-AVL en RRTI om voor megavolt therapie een groot Cobalt aparaat aan te schaffen.

Radiotherapie in Engeland voorop. In Engeland ontstond rond 1950  een industriële competitie bij de realisatie van de eerste lineaire electronen versneller voor de bestraling van tumoren. Dit werd gestimuleerd door de overheid, die de kankerbehandeling wil moderniseren.

goal post machine (2).jpg

Een van de eerste 4MV Lineaire versnellers, van Philips Mullard,  werd in 1953 geplaatst in een ziekenhuis in Newcastle, Engeland. Zie foto

Het portaal dat de bestralingskop draagt, heeft links en rechts een steunpunt   op de vloer. De Engelse constructienaam van het portaal is "Gantry"  Het roterende deel van een medische lineaire versneller wordt ook nu nog vaak Gantry genoemd, hoewel het meestal een andere constructie betreft.

Over de eerste 4 MeV versneller van Philips Mullard is in de jaren '50 een educatieve film gemaakt. Waarschuwing: film duurt meer dan 11min. Voor de liefhebber van historische versneller techniek bevat de film een interessante uitleg. Klik op de link:  Principe en toepassing Mullard lineaire versneller

Vickers Met Vic linac series 2 org kl.jpg

Een andere fabrikant, Metropolitan Vickers in Manchester plaatste haar eerste 4 MV Lineaire versneller, de "Orthotron" ook in 1953, in het Christie Hospital bij prof. Paterson.  Zie de foto hiernaast. 

Zowel het Philips toestel als het "MetroVic" toestel uit 1953 konden beperkt isocentrisch roteren, over ongeveer  +/- 110 graden. Door delen van de vloer te laten wegschuiven kon dit nog iets worden vergroot.

 

 

Het Betatron.    In een krantenartikel uit 1955 wordt beschreven dat men in het Christie hospital in Manchester ook over een Betatron met een energie van 20 MeV  beschikt  40) . 

1950 ICR6 exh Siemens kl.jpg

Op de Technische tentoonstelling van de 6de ICR, in Londen in 1950, laat Siemens apparatuur zien die in veel opzichten verder is ontwikkeld dan concurrerende toestellen *.

Rechts op de stand staat een klein Betatron. Dit is een compacte Megavolt kringbaanversneller voor electronen, die in 1944 door Siemens is ontworpen voor medische toepassing van voornamelijk bestraling met electronenbundels. De versnellingsenergie van dit model is 6 miljoen volt, in latere modellen is dit verder opgevoerd tot 15 en 20 MeV. In 1955 beschikt het Christie Hospital in Manchester over dergelijk Betatron. 

Links op de stand is een röntgen-convergentie toestel te zien, waarmee op huidsparende wijze kon worden bestraald. Dr Lokkerbol heeft dit toestel in 1953 aangekocht. Het wordt later in deze tijdlijn besproken.

In de jaren '50 en '60 waren betatrons, met een versnellingsenergie tot 45 MeV voor fotonen en electronenbundels, de krachtigste  toestellen. Relatief rijke instellingen in scandinavische landen, Zwitserland, Engeland en de Verenigde Staten schaffen deze toestellen aan. Brown Boveri & Company (BBC) in Zwitserland levert totaal 78 installaties, andere fabrikanten zijn Siemens en Allis Chalmers in de USA. In Nederland is er weinig belangstelling voor. Waarschijnlijk vanwege de hogere kosten, en de medisch-fysische complicaties met de nog onbekende hoge energiën. In ons land zoekt men het in conventionele röntgentoestelllen uitgerust voor bewegingsbestraling en ten slotte in een landelijke afspraak om te beginnen met Cobalt stralers voor megavolttherapie.

  * Rolf Wiederoe, de Noorse constructeur en uitvinder van deeltjes versnellers, werkt in 1950 voor Brown Boveri (BBC) in Zwitserland aan een 31 MeV betatron. In zijn biografie schrijft Wiederoe dat het Siemens Betatron op de expositie in London een lege huls was, zonder versnellingsbuis. Siemens worstelde nog met technische problemen in betatrons voor 15 en 20 MeV. Bij BBC werd toen de laatste hand gelegd aan het functionerende prototype van 31 MeV, met megavolt electronen en fotonenstraling voor het Kantonspital in Zurich.  

Bronnen & Publicaties

  • [40] Limburgs Dagblad 25 november 1955 ,