UA-35946176-3
1915
 

Zelfhardende Kookbuis 1915 - 1920

Muller kookbuis.jpg 

De ontdekking van röntgenstraling gebeurde in 1896 bij experimenten door de fysicus W C Röntgen met een eenvoudige gasbuis. Toen in 1915 het NKI röntgenbestraling ging toepassen, was de ontwikkeling door de industrie van dit oude type röntgenbuis ver gevorderd.  Dit voorbeeld laat het laatste, meest ontwikkelde model gasbuis zien, dat tot 1920 nog werd geproduceerd door fa Muller in Hamburg. 60)  In het NKI-AVL is in de eerste jaren veel gebruik gemaakt van dergelijke röntgenbuizen, totdat men in 1919 geheel overging op het gebruik van Coolidge buizen.

 In tegenstelling tot de later ontwikkelde Coolidge buizen kende de gasbuis geen gloeidraad voor de verhitting van de kathode. In gasbuizen wordt de kathode verhit door een bombardement van gas ionen die onder hoogspanning ontstaan in de buis. De glazen ballon staat daarbij niet onder vacuüm maar bevat een zekere hoeveelheid gas. Niet te veel want dan kunnen er moeilijk elektronen  worden versneld. Op de afbeelding zit links de kathode, rechts de hulpanode en midden de zwaar uitgevoerde en gekoelde anode, die anti-kathode wordt genoemd, waaraan de röntgenstraling ontstaat.

 Automatische stabilisatie:

Door de werking wordt het gas in de röntgenbuis verbruikt en daardoor neemt de weerstand van de buis toe. De stralenopbrengst neemt daarbij af en de hoogspanning stijgt, waardoor de stralingsenergie oploopt.  Om dit tegen te gaan is het nodig om de gasvoorraad in de buis  aan te vullen. Daarvoor is aan deze buis een extra glazen buisje gesmolten met daarin een zelfwerkende regenerator. Deze bevat een stof, paladium die bij verhitting gas afgeeft. Als de  spanning oploopt zorgt dit door vonken automatisch voor het vrijkomen van extra gas in de buis.

 Koeling met kokend water:

De anti-kathode (anode) wordt bij therapiegebruik heet. Bij dit buistype wordt de antikathode  gekoeld met water uit een metalen reservoir, dat daarbij tot koken wordt verwarmd. Door natuurlijke circulatie zakt het koudere water langs de anode en stijgt na verwarming tot kookhitte op naar het metalen reservoir. Uit het pijpje op het reservoir ontsnapt een pluimpje waterdamp wanneer het water kookt. Aan de combinatie van automatische hardheidsregeling en koeling met kokend water ontleent dit buistype de aanduiding Zelfhardende Kookbuis (Selbsthärtende Siederöhre).

 Röntgenbuizen waren er in vele vormen en maten, gemaakt voor harde en zachte straling en ook voor intra-cavitaire bestralingen. De buis die paste bij de gekozen behandeling werd in het statief geplaatst en met metaaldraden aangesloten op de hoogspanning. De electrische aansluitingen van de buis waren voorzien van oogjes waarop de hoogspanningsdraden werden ingehaakt.

Bronnen & Publicaties

  • 60) “100 Jahre Röntgenröhren” door Dipl.Ing. W. Stamer. Een Philips Uitgave uit juli 2004. ISBN 4512 158 11033/999 ,