UA-35946176-3
1914
 

Meten en Regelen van Röntgenstraling

Bauer Qualimeter klein2.jpg 

De Qualimeter systeem Bauer meet de "hardheid" van de röntgenstraling als afgeleide van de buisspanning.

  Bij de uitvoering van de bestralingen is het van groot belang dat de energie of hardheid van de röntgenstraling  wordt gereproduceerd volgens de in het bestralingsvoorschrift  opgegeven dieptewerking. 

In 1914 werd de spanning van het röntgentoestel opgevoerd tot de  röntgenbuizen stabiel werkten op ongeveer 80 kV anode spanning. Daarbij wordt een vonkenbaan gebruikt als indicator van de hoogspanning. Slaat deze over dan is de spanning bereikt. Met een "gerijpte" HELM röntgenbuis, die is ingestraald totdat zich een stabiele gasdruk instelt, bereikte dr Gaarenstroom daarbij een buisstroom van ongeveer 3 mA.  

Als controle wordt de energie van de röntgenbundel door dr. Gaarenstroom bepaald met de Qualimeter volgens het systeem van Bauer, en door hem bepaald op 8,5 - 9,5 Bauer graden.   Het Bauer meetsysteem bestaat uit een electrostatische voltmeter die aan de kathode wordt gehangen, en de hoogspanning meet. De Bauer schaal geeft de looddikte waarmee de straling kan worden tegengehouden. De graad-eenheden in het Systeem van Bauer staan voor 0,1 mm Pb. Dus 8,5 tot 9,5 Bauergraden komen overeen met 0,85 - 0,95 mm Pb. Als wordt aangenomen dat de bundelintensiteit afneemt tot minder dan 0,1%, zal de buispanning ca 85 kV zijn geweest.  [7]

 Er waren diverse röntgenbuizen beschikbaar, met verschillen in instelmogelijkheden en bundeleigenschappen. De gekozen röntgenbuis werd voor iedere bestraling in een statief boven het te bestralen gebied gehangen en met draden vanuit het plafond aangesloten op de hoogspanning. Het kwam voor dat een buis tijdens de bestraling defect raakte of oververhit. Hij werd dan snel vervangen en de bestraling werd voortgezet. De waterkoeling van de Helm buis liet bestralingen van 20 - 30  minuten toe. Dan werd de volgende patiënt ingesteld en kreeg de buis 5 - 10 minuten tijd om af te koelen. Zo konden op een middag 7 - 8 patiënten achter elkaar worden behandeld met een enkele röntgenbuis, zonder dat de hardheid of de intensiteit van de straling terugliep. Het was een grote verbetering dat niet meer voor iedere patiënt een nieuwe röntgenbuis hoefde te worden ingezet.

 De straling uit de Röntgenbuis treedt vrijwel onverzwakt naar buiten door het glas van de buis. De straling is daardoor een mengsel van hardere en veel zachte röntgenstraling waardoor snel schade aan de huid ontstaat. Dr. Gaarenstroom past daarom een sterke filtrering toe met een primair filter van 5mm Aluminium, gevolgd door 5mm leer om de verstrooide ("secundaire") straling uit het filter te verzwakken. Met het zware Al filter werd de huid iets meer ontzien dan zonder. De bestralingstijd liep daarbij wel op tot 20 - 30 minuten.

Bronnen & Publicaties

  • [7] NCRP report 49, appendix D, fig. 1. ,