1915
 

Eerste Röntgenbestraling in het Antoni van Leeuwenhoekhuis

eerste RT patient AVL 1915 B detail.jpg 

De eerste patient werd vanaf 22 januari 1915 bestraald op een tumor in de "rechter Lendestreek", in de huidige praktijk aangeduid als de "rechter bekkenkam".  Afgewisseld over 12 zittingen worden de tumor en de 4 randgebieden van het doelgebied bestraald met een "middelgroot veld" van 9 cm diameter.  Over de aard van de tumor zijn geen gegevens gevonden. Uit de bestralingskaart  valt veel af te lezen over de technische uitvoering en de inspanningen om de dosering te beheersen.

Door de oplettendheid van de klinisch fysicus Ben Mijnheer bij een overstroming in de kelders is de stralenkaart van deze eerste bestralingsbehandeling in het Antoni van Leeuwenhoekhuis bewaard gebleven. Door waterschade is het primaire archief met bestralingsgegevens tot 1920 verloren gegaan. In de statusmappen worden wel kopie-stralenkaarten aangetroffen.

eerste RT patient AVL 1915 A kl.jpg 

Op de kaart staat geregistreerd met welke middelen dr Gaarenstroom werkte om de bestraling gecontroleerd te laten plaatsvinden.  De afstand van 17 à 18 cm geeft waarschijnlijk de focus-huidafstand aan. De gemeten hardheid van 8-9 graden B (Qualimeter systeem Bauer)  op de stralenkaart komt overeen met ongeveer 100 kV buisspanning. De buisstroom is 2 mA. Om de bundel harder te maken werd gefilterd met 5 mm Al. Met daarachter een kussen van zeegras om de zachte secundaire straling uit het filter te onderdrukken. In de kolom "Filter etc…" staat ook de instelling van de apex onderbreker op 50 (halve periode) of 100 (hele periode gelijkrichten) vermeld.

De bestralingen duren 20 à 30 minuten. Op basis van de dosismetingen volgens Holzknecht (H) en Kienbock (X) kan de dosis per veld per zitting bij aanvang worden  geschat op 60 à 100 roentgen, maar later in de serie wordt de dosis opgevoerd tot wel 300 r per veld. 

De hardheid van de straling en de dosis konden echter niet nauwkeurig worden bepaald. Uiteindelijk wordt de behandeling afgebroken omdat er verbranding van de huid optreedt.