UA-35946176-3
1914
 

Eerste Bestralingstoestel van het NKI

RGS typical setup.jpg 

1914, Reiniger Gebbert & Schall type Apex Röntgenapparaat voor dieptetherapie. Dr Alexander Timofeef in de verloskundige kliniek te Kazan, Rusland.

Het NKI stelt het bestralingstoestel beschikbaar waarmee dr Gaarenstroom in 1914 in het Binnen Gasthuis aan het werk gaat. het wordt in 1914 geleverd door de Duitse firma Reiniger Gebbert en Schall, die later zal opgaan in het Siemens concern. De handelsnaam van het toestel is "Apex-Spezial-Röntgenapparat für  Intensiv-Tiefenbestrahlungen" [6] De buisspanning bedraagt 80-100 kiloVolt.

Op de foto is een identiek toestel te zien in de vrouwenkliniek in Kazan, Rusland in 1915. bron:  http://mfvt.ru/istoki-ucheniya-o-rake-matki-v-kazani/ In zijn rechter hand houdt de arts een isolerende staaf met een electrode waarmee hoogspanning wordt toegevoerd aan een gashoudend element dat in de röntgenbuis is gesmolten. Hiermee wordt de gasdruk van de ionenbuis op peil gehouden, en zo worden buisstroom en stralenhardheid zoveel mogelijk stabiel gehouden. Uit de aantekeningen van ir. Gillis Holst over zijn bezoek aan het AVL in december 1917 blijkt dat dr Gaarenstroom een alternatieve methode gebruikte. Hij verwarmde het palladium element met een gasvlammetje. Deze methode is in beeld gebracht in het item 1896: `eerste toepassing röntgenbestraling`.

De arts observeert de meting van buisstroom en stralenhardheid, en houdt de linkerarm angstvallig uit de buurt van de onafgeschermde draden die 100 kV toevoeren aan de röntgenbuis. Hij dient de röntgenbuis in een toestand te brengen waarbij de hoogspanning de waarde bereikt waarbij een vonkboog overspringt tussen twee electroden op de kast achter hem. Dan heeft de spanning de juiste waarde. Daarbij gloeit het gas in de buis groen op en borrelt het koelwater door de slangen voor hem.

In de catalogus van de fabrikant in 1914 is de prijs van het röntgentoestel 2350 Duitse Goudmark. Omgerekend naar koopkracht in 2012 is dat nu ongeveer € 13.808. Exclusief de röntgenbuis, bestralingstafel en verdere inrichting. Het toestel wordt gevoed uit het stopcontact met 220V bij 8 A, 50 Hz. Voor de gelijkrichting van de spanning bestaan nog geen vacuumbuizen of dioden. Daarvoor wordt een roterende kwikschakelaar gebruikt, de Apex-onderbreker die de 50 Hz wisselstroom van het electriciteitsnet ieder halve periode omschakelt en verbindt met de primaire wikkelingen van de hoogspannings inductor. 

Apex RGS Hoogspanningskast.jpg 

Voorbeeld uit de catalogus van Reiniger Gebbert en Schall in 1914. [9] : "Apex-Spezial-Röntgenapparat für  Intensiv-Tiefenbestrahlungen" voor 2 roentgenbuizen,

Dit apparaat is van het zelfde type als in het NKI wordt gebruikt, maar is  dubbel uitgevoerd, om twee röntgenbuizen gelijktijdig te kunnen gebruiken. Op de bodem van de kast staat de Apex gasonderbreker waarin een roterende stroom-verdeler met een kwikstraal de wisselspanning van het electriciteitsnet schakelt tot een pulserende gelijkspanning op de primaire wikkelingen van de twee hoogspannings-inductoren.

Het toestel waar dr. Gaarenstroom mee werkt heeft een enkele inductor en is ontworpen voor de voeding van 1 röntgenbuis.

Bronnen & Publicaties

  • [6] Ned. Tijdschr. v. Gen. 17. II, 1915, pp 1900- 1922 : G F Gaarenstroom, Behandeling van Kwaadaardige gezwellen met röntgenstralen. ,
  • [9] Röntgen-Apparate und Zubehör fuer Therapie, catalogus Reiniger, Gebbert & Schall A.-G., Berlin, Gültig ab 15 april 1914. Uit het Siemens Concern Archief. ,