UA-35946176-3
1915
 

Bestralingsapparatuur aan de Keizersgracht

1915 bestralingstoestel keizersgracht.jpg 

De foto is genomen in de bestralingsruimte in het Antoni van Leeuwenhoekhuis aan de Keizersgracht.  Het bestralingstoestel is overgeplaatst vanuit het Binnengasthuis waar het vanaf 1914 door dr Gaarenstroom werd gebruikt. Het toestel is een "Apex-Spezial-Röntgenapparat für  Intensiv-Tiefenbestrahlungen" fabrikaat Reiniger Gebbert en Schall uit Berlijn (geschatte buisspanning 100 kV).

 

1915 detail bestralingstoestel keizersgracht kl.jpg

De hoogspanning voor de roentgenbuis lag tussen ca 80 en 140 kV.  De enige directe "meetapparatuur" daarvoor bestond uit een zg. vonkenbaan, waarin tussen een spits en een plaat overslag optrad bij de gewenste spanning. Na instelling van de afstand van spits tot plaat wordt de hoogspanning opgevoerd tot doorslag optreedt. De vonkenbaan is gemonteerd aan de twee isolatoren rechts op de hoogspanningskast. Aan de rechter isolator zit een instelbare pen met spitse punt, hier nauwelijks zichtbaar. Op deze isolator zit ook de mA meter waarmee de buisstroom wordt gemeten. Links is een metalen schijf van de vonkenbaan gemonteerd. Aan het plafond hangt een hardheidsmeter volgens het systeem Bauer *). Aan de twee kathode isolatoren links op de kast is te zien dat het toestel is omgebouwd voor het gebruik van Coolidge röntgenbuizen. Er is een gloeidraadvoeding toegevoegd. De meeste bestralingen werden in 1915 echter nog met ionen gas buizen uitgevoerd.

 De apparatuur was nauwelijks afgeschermd. De straling uit de roentgenbuis trad in meerdere richtingen naar buiten, en ook de arts, die tijdens de bestraling bij de patient bleef om het toestel te bedienen, ontving een kleine dosis. De hoogspanning werd op de buis aangesloten met onafgeschermde draden waar de arts zeer voorzichtig mee moest omgaan.

 Naast een Röntgentoestel beschikt het NKI over  100 mg Radium, verdeeld over diverse applicatoren. Met name z.g. plaques werden gebruikt. Radium plaques met een sterkte van 2.5, 5 of 10 mg Radium werden op het te bestralen gebied geplaatst. (Werktekening Plaque bevindt zich in het Historad archief van het cluster Radiotherapie), de beide foto's zijn voorbeelden van elders.

Radium Plaque Union Miniere kl.jpg

 

radium plaque2b.jpg

 

radium collar.jpg

 

    

 

 

Plaque

 

 

      Kraagmoulage waarin Radiumbronnen werden aangebracht voor een halsbestraling.

 

 

 

 

*) zie het onderwerp "Meten en regelen van Röntgenstraling"