UA-35946176-3
1914
 

Aankoop van Radium en Röntgenapparaten door het NKI

CurieCertificaat.jpg 

IJkcertificaat van een geleverd Radium preparaat, getest in het Institut du Radium in Parijs en ondertekend door M. Curie.

  In 1915 werd aan het NKI 100 mg Radium geleverd in de vorm van plaques en naalden. Een gedetailleerde opgave van de kosten ontbreekt in de NKI archieven. Wel zijn ijkcertificaten uit het laboratorium van Marie Curie in Parijs bewaard gebleven. Uit het historisch prijsoverzicht *) wordt de prijs geschat op USD 16.000. De conversie USD naar Hfl in 1914 : 2,46 [10]. Op basis van deze gegevens is de prijs van 100 mg Radium in 1915 ongeveer ƒ 39.360.

 Uit het financiële jaarverslag van het NKI in 1915 [13]  blijkt dat de werkelijke prijs van het Radium lager moet zijn geweest. Dit wordt niet expliciet vermeld, maar voor een bedrag van ƒ 30.500 worden dan het Radium en het röntgentoestel gekocht, en wordt de operatiekamer ingericht. De aanschaf van het radium is zeker het kostbaarste onderdeel geweest van de uitrusting van de kliniek in 1915. In het NKI koste de aanschaf van 100 mg Radium in 1914 niet veel minder dan de exploitatiekosten van de kliniek en het laboratorium samen over heel 1915. De begroting vermeldt Salarissen ƒ18.697, Huishouding ƒ13.402, Instrumenten, chemicaliën en verband ƒ3.207 en algemene kosten ƒ1.168,  totale kosten ƒ 37.074.

 Hiermee vergeleken is de prijs van het bestralingsapparaat, dat in 1914 door het NKI werd gekocht gering. In de catalogus van fabrikant Reiniger Gebbert en Schall [9]  kost het röntgentoestel in Duitse Goudmark 2350. De waarde van de Duitse Goudmark in 1914 is  0,5775 Nederlandse gulden [10] 

De historische prijs van het eerste röntgenapparaat in het NKI in 1914 is ongeveer ƒ1357.  De aanschaf van 100 mg Radium in 1915 is dus een zeer grote investering geweest. Dit onderstreept het belang van Radium dat in de begintijd van de Radiotherapie het voornaamste middel was voor de bestraling van tumoren.

 

CurieCertificaatAutoradiogram.jpg

 Radiumbesmetting op certificaat uit 1914 aangetoond met autoradiogram. 

 Het Radium, dat in 1914 door het NKI werd besteld, werd voor aflevering op zuiverheid en concentratie gecontroleerd door  het laboratorium van Marie Curie in Parijs. Het certificaat wordt anno 2012 nog steeds bewaard in het Antoni van Leeuwenhoek ziekenhuis.

De fysicus Harm Meertens heeft in 1995 met een autoradiogram vastgesteld dat de certificaten uit 1914, die door Marie Curie zelf zijn ondertekend, besmet zijn met Radium. Het document is daarvoor langdurig op een röntgenfilm gelegd. Op de film zijn de afdrukken te zien van de vingertoppen (bovenste helft papier) en handpalm (rechtsonder) van Marie Curie  die zij op het certificaat liet rusten bij het zetten van de handtekening. Zij droeg de besmetting kennelijk op haar lichaam mee. Niet ongebruikelijk in de begintijd, toen zij werkte met primitieve meetapparatuur die een lichte radiumbesmetting waarschijnlijk niet detecteerde.  De radioactieve besmetting is sterk genoeg om na bijna 100 jaar de film te belichten. Met een massa spectrograaf is vastgesteld dat het inderdaad om Radium besmetting gaat. 

 *) zie het betreffende item op de tijdlijn.

Bronnen & Publicaties

  • [9] Röntgen-Apparate und Zubehör fuer Therapie, catalogus Reiniger, Gebbert & Schall A.-G., Berlin, Gültig ab 15 april 1914. Uit het Siemens Concern Archief. ,
  • [10] Een terugblik op de gulden. W L Korthals Altes, Historisch Archief ABN-AMRO. Verschenen in: ESB, jg 83, nr 4151, p381, 8 mei 1998. ,