UA-35946176-3
1945
 

1945 Bevrijding

1944 bevrijding eindhoven.jpg 

Op 18 september 1944 trekt het Britse leger Eindhoven binnen.

Door de bevrijding van het gebied rond Eindhoven komt er een eind aan de onderduikperiode van de radiologe uit het NKI, dr. Betty Levie. Zij meldt zich bij een Rode Kruis onderdeel van het Amerikaanse leger in Eindhoven en wordt ingezet om burgergewonden te verzorgen. [36] Zij kan echter nog niet naar Amsterdam reizen. De geallieerde legers verkijken zich op de kracht van de Duitse verdediging. In de poging om snel door te stoten tot over de grote rivieren, de operatie Market Garden, worden de geallieerden teruggeslagen. Het lukt niet om in 1944 Nederland boven de grote rivieren te bevrijden. In de grote steden in het westen volgt een lange winter met schaarste en ontberingen.  In het NKI was gebrek aan alles. De stroom voorziening valt uit, en de patienten worden daarom enige tijd alleen met radium behandeld. In de omgeving van de Sarphatistraat verschansen de Duitse Wehrmacht en Orndnungspolizei zich rond het Koloniaal instituut en het Oosterpark. De verwachting is dat het NKI in de gevechtszone kan komen te liggen. Kostbare Röntgenapparatuur wordt gedemonteerd en onder een dikke laag zand beschermd.  In de hongerwinter 1944-45 sterven veel zorgvuldig opgekweekte proefdieren in het muizenhuis door kou en ondervoeding.

In het voorjaar van 1945 komt het oorlogsfront weer in beweging. Betty Levie trekt met het Rode Kruis naar het westen en geeft leiding aan een mobiel medisch team, dat slachtoffers van de hongerwinter hulp verleende.  Op 5 mei 1945 is Nederland vrij. In het NKI wordt orde op zaken gesteld.  Uit het jaarverslag door Wassink :  "Tot onze groote geruststelling bleek na de bevrijding, dat onze  vroegere medewerkers, Dr. N. WATERMAN en Mejuffrouw Dr. B. LEVIE, die door de ergerlijke maatregelen van de bezetters van ons land zeer waren vervolgd, deze groote beproeving hadden weten te boven te komen en zich weer konden melden …….  terwijl Mejuffrouw LEVIE, die intusschen had besloten tot vertrek naar het buitenland, er de voorkeur aan gaf, zich gedurende den tijd dat zij nog in Holland zou vertoeven, aan het Instituut te Rotterdam te verbinden."   Betty Levie, die al in de jaren '30 het Zionistische ideaal koesterde, vertrok spoedig naar Israel.

Er werd snel actie ondernomen om de Radiumvoorraad aan te vullen. Toen Nederland nog onder Canadees bestuur stond, en de treinen nog niet reden, gingen vertegenwoordigers van het NKI naar Brussel om van de militaire autoriteiten Radium los te praten uit de voorraad van de Union Miniere. Onderweg werd in Eindhoven met Philips gesproken over een snelle modernisering van de Röntgendiagnostiek apparatuur  "en werden bestellingen gedaan met het oog op de toekomst"

 

Bronnen & Publicaties

  • [36] Getuigenis voor Yad Vashem Archives door Prof. Dr. Betty Levie, Januari 1975, record group 0.3, file nr 3968. Origineel Hebreeuws, vertaling Engels. ,