UA-35946176-3
1940
 

1940-1945 Stagnatie in het AVL

BBWO2_NIOD_210468.jpg 

Door een samenloop van omstandigheden begint na de bezetting van Nederland in mei 1940 voor de Radiologie in het Antoni van Leeuwenhoek ziekenhuis (AVL) een periode van teruggang en stagnatie,  die tot 1946 zal duren.

Het Rotterdams Radiotherapeutisch Instituut (RRTI)  kondigt in februari 1940 aan dat het Daniel den Hoed als directeur gaat aanstellen.  Op 1 juli verlaat hij het AVL, samen met zijn aanstaande vrouw, de assistent arts S. Sytsema. Voor de kleine klinische staf is dit een aderlating. Dr Betty Levie voert voorlopig de bestralingen uit. Eind 1940 wordt het haar echter, als Joodse arts, door de bezettende macht verboden om patienten in het AVL te behandelen. Hiermee verliest het AVL binnen enkele maanden haar deskundige  Radiologen.

Dr Wassink heeft in 1941 tijdelijk een nieuwe werkkring gevonden voor Betty Levie en hij omzeilt daarmee ook het verbod op behandeling van Joodse patienten in het AVL. Betty krijgt aanstellingen bij Joodse ziekenhuizen in Amsterdam, met name de Centrale Israëlietische Ziekenverpleging (CIZ) en het Nederlands Israëlitische Ziekenhuis (NIZ). Zij behandelt daar de Joodse patienten van het AvL. Hieraan komt een eind als in 1943 met grootschalige razzia's de Joodse bevolking wordt weggevoerd uit Amsterdam. De ziekenhuizen worden daarbij ontruimd. Betty Levie is met hulp van Daniel den Hoed ondergedoken, waarover meer wordt geschreven in het onderwerp "Joodse medewerkers vanaf 1941 uitgestoten door bezetter".

De bestralingen in het AVL worden vanaf begin 1941 waargenomen door wisselende assistenten en minder ervaren radiologen, onder leiding van het hoofd van de kliniek, de chirurg Willem Wassink.  

Op 1 augustus 1942 vertrekt de radioloog dr van Griethuysen, die sinds 1 jan. 1941 waarnam, naar Arnhem. Hij wordt opgevolgd door dr. E. Schoenmaeckers, assistent-röntgenoloog, nadat deze 3 maanden ervaring had opgedaan bij Den Hoed in Rotterdam.

Vanaf september 1944 zet een sterke daling in van het aantal behandelde patienten. Door de oorlogshandelingen worden de verbindingen in Nederland verbroken. Patienten komen plotseling niet meer en poliklinische controles vallen vaak uit. Patienten die komen zijn vaker in een gevorderd stadium. In de laatste fase van de oorlog bereikt de dreiging van militair geweld ook Amsterdam. Elektriciteit valt uit en men besluit om kwetsbare onderdelen van de werkloze Millionair onder een laag zand te beschermen tegen eventuele bombardementen.

Na de bevrijding op 5 mei 1945 neemt dr Schoenmaeckers ontslag en wordt radioloog in dienst van de Vereniging voor Ziekenverpleging aan de Prinsengracht in Amsterdam. Wassink blijft achter met een vervallen radiologische afdeling en zonder goed opgeleid personeel.

Het is professor Ebbenhorst Tengbergen die vanuit de UvA hulp biedt door de juist opgeleide radioloog dr Henri Lokkerbol te overtuigen in dienst te treden van het Antoni van Leeuwenhoek ziekenhuis.