UA-35946176-3
2012
 

Einde tijdperk klassieke Simulator, een historisch overzicht

Simulator Varian Acuity.jpg 

De Acuity simulator werd in 2006 door fabrikant Varian geïnstalleerd.  In 2012 wordt deze laatste simulator, die al enige tijd nauwelijks werd gebruikt, door het AVL verkocht. De toekomst is aan bestralingsplanning op basis van de CT, MRI en PET-CT scans en met virtuele simulatietechnieken op computerbeeldschermen. 

Historisch overzicht klassieke simulatoren in het AVL. De klassieke simulator is gedurende bijna 40 jaar een onmisbaar instrument geweest bij het ontwerpen van een bestralingsplan voor de individuele patiënt.

RRTI simulator 1974.bmp.jpg 

1972, de RRTI simulator.              Het concept van de radiotherapie simulator wordt in Engeland bedacht om de voorbereiding van bestralingen efficienter en nauwkeuriger te laten verlopen. In Nederland wordt het idee snel opgepakt. In het Rotterdams Radiotherapeutisch Instituut (RRTI) geeft hoofd-laborante Els van Doornum de aanzet tot de bouw van een dergelijk toestel waarmee de geometrie van de bestraling met een lineaire versneller in de patient wordt gesimuleert.

Met een diagnostische röntgenbuis wordt een stralenbundel met de afmetingen en de richting van de geplande bestraling op de patiënt gericht. Het zwakke beeld van de röntgenstraling wordt achter de patiënt opgevangen en versterkt met een röntgenbeeldversterker. Onder doorlichting wordt op een TV scherm de stralenprojektie gecontroleerd terwijl naar de juiste instelling wordt gezocht. Als controle wordt tenslotte een röntgenfoto gemaakt.  Elders in de wereld werkt men soortgelijke ideeën uit, maar de industrie kan nog geen geschikt toestel leveren. In Nederland bouwt instrumentmaker hr. Florisson in het RRTI als eerste enkele machines voor het eigen instituut en een voor het AVL. Deze is in gebruik van 1972 tot ca 1985.  In het Rotterdamse ontwerp wordt de nieuwe Delcalix beeldversterker van de Nederlandse fabrikant Oude Delft toegepast. 

1973 simulator toshiba.jpg 

1973, De tweede simulator is een Toshiba.  De keus valt op de Japanse fabrikant omdat deze ook een gunstig geprijsde transversale röntgentomograaf levert. Dit toestel voor de afbeelding van het lichaam in dwarsdoorsneden staat in de simulatorruimte en maakt gebruik van de simulatortafel.  Men verwacht met deze tomograaf transversale doorsneden op te nemen waarop een bestralingsplanning kan worden gemaakt. In de praktijk valt de beeldkwaliteit tegen. Bruikbare afbeelding van doorsneden van het lichaam worden enkele jaren later gerealiseerd met de revolutionaire Computer Tomograaf (CT). In 1973 is de CT scanner is echter nog in ontwikkeling. In 1979 wordt de eerste CT scanner op aandrang van de radiotherapeut professor Breur in het AVL in gebruik genomen. 

Simulator 11 Philips.jpg 

1981, Philips LocSim.    Een van de eerste simulatoren van Philips vervangt de Toshiba machine in het AVL.  Philips is met haar Engelse dochterbedrijf MEL een belangrijke producent van lineaire versnellers voor radiotherapie. (NB later wordt deze activiteit verkocht aan Elekta.) Wanneer vraag naar simulatoren ontstaat ontwerpt Philips Medical Systems in Best, Nederland deze Localisator/Simulator, de LocSim. Op verzoek van het AVL wordt de optische afstandsmeter toegevoegd en worden bedieningspanelen aan de tafel gebouwd naar het model aan de RRTI simulator. 

Philips LocSim V2a.jpg 

ca 1985, Philips LocSim V2.               De oude RRTI simulator wordt vervangen door een nieuwere versie van de Philips LocSim. De 9" Beeldversterker/Televisiecamera combinatie (BV/TV) is vervangen door een 14" systeem zodat meer overzicht van het te bestralen gebied wordt verkregen. De instellingen van  de simulator worden weergegeven op beeldschermen en kunnen door een computer worden gelezen. Van dit laatste wordt nog geen gebruik gemaakt.

Simulator ABB 2 kl.jpg 

1988, ABB Dynaray TS.      Het AVL beschikt nu over 3 simulatoren. Dit nieuwe toestel is in 1987-88 ontworpen door ABB in Zwitserland. Technisch specialist Henk van der Gugten was nauw betrokken bij  het ontwerp. Het toestel in het AVL is een van twee prototypen. De Dynaray TS is een van nauwkeurigste simulatoren ooit.  Nauwkeurigheid is extra van belang bij een simulator. Daarop worden bestralingsinstellingen bepaald die weken lang op de lineaire versnellers worden herhaald. Een afwijking in de simulator werkt dus door in alle behandelingen.

Ximatron Simulator example2.jpg 

1995, Varian Ximatron. De oudste Philips LocSim wordt vervangen door dit toestel. Fabrikant Varian heeft begin jaren '90 de radiotherapie afdeling van ABB overgenomen en daarbij de eigen Ximatron als enige simulator behouden. Ook dit toestel is nauwkeuriger dan de Philips LocSim. Nieuw is dat het röntgen doorlichtbeeld wordt opgenomen met een digitale videocamera. De digitale beelden maken het mogelijk om filmloos beelden van de simulator te gebruiken bij planning en simulatie. De introductie daarvan verloopt langzaam.

1999 GE LXi.jpg 

1999, General Electric CT scanner type LXi. De tweede Philips LocSim wordt vervangen door een CT scanner. Deze CT staat in de oude simulatorruimte en wordt vooral gebruikt voor het maken van scans ten behoeve van virtuele simulatie in de voorbreiding van radiotherapie. Bij de CT scanner worden 2 werkstations gekocht met virtuele simulatie-software van GE. Hiermee doet virtueel simuleren zijn intrede in de afdeling bestralingsvoorbereiding. 

 

 

CT sim imaging.JPG 

 

2004, Siemens CT type Sensation Open. In een nieuwgebouwde scannerruimte wordt een hypermoderne CT scanner geïnstalleerd. Deze Sensation Open is een snelle 16 slice helix scanner. De opening van de scanner is 82 cm. De machine wordt voorzien van triggering op de ademhaling ("respiratory  gating") waarmee orgaanbewegingen kunnen worden verdisconteerd in het bestralingsplan. Gelijktijdig met de bouw van de scannerruimte wordt de aangrenzende afdeling bestralingsvoorbereiding vergroot en ingericht met 25 werkstations van het nieuwe Philips Pinacle treatmentplanning systeem. Met de beelden uit de nieuwe scanner kunnen nu op grote schaal de gevanceerde betralingstechnieken op de nieuwe generatie beeldgeleide lineaire versnellers virtueel worden gesimuleerd en berekend. De klassieke simulator heeft hierin geen functie meer.

Simulator Varian Acuity.jpg 

2006, Varian Simulator type Acuity. De afdeling radiotherapie besluit dat in de komende jaren nog voor een deel van de bestralingen een klassieke simulator nodig is. Ook in de opleiding van laboranten en radiotherapeuten wordt dit toestel nog gebruikt om ruimtelijk inzicht te verkrijgen. Als vervanging van de ABB simulator uit 1988 wordt daarom een Varian type Acuity aangeschaft. In dit toestel is de techniek tot een hoge graad van perfectie ontwikkeld. De kwaliteit van de röntgenfotografie en doorlichting wordt verbeterd met digitale beeldbewerking. De beelddetector is een dunne amorphous Silicon flatpanel, gemonteerd aan een robotarm die veel instelvrijheid oplevert rond de onderzoekstafel. Het toestel is geheel computergestuurd. en de bediening biedt veel mogelijkheden voor computer assisted instellen. Laboranten die de oudere toestellen gewend zijn ervaren de bediening als lastig. Dit is de laatste simulator in het AVL. 

In 2008 wordt een tweede Siemens Sensation Open CT scanner in gebruik genomen en de oude Varian Simulator type Ximatron (1995), wordt gesloopt. In 2012 valt het besluit om de laatste klassieke simulator, de Acuity te verkopen. Bij de voorbereiding van de moderne, geautomatiseerde Image Guided radiotherapie is de klassieke simulator een overbodig apparaat geworden.