UA-35946176-3
1971
 

Analoge Dosimulator berekent de stralingsdosis met Licht

Dosimulator 1974 kl.jpg 

De dosimulator in gebruik na de verhuizing naar het nieuwe NKI-AVL in Slotervaatr, 1973. De radiotherapeutisch laborante is Truus Borghuis.

De Dosimulator is ontworpen als hulpmiddel waarmee uit vele mogelijkheden snel een goede bestralingstechniek wordt gekozen. De definitieve berekening vindt daarna plaats met de digitale computer.

In 1971 staat het gebruik van de digitale computer voor dosisberekening in de kinderschoenen. Het is een tijdrovend proces. Voor een berekening moet eerst de invoer op vele ponskaarten worden gemaakt. De computer staat in het Academisch Rekencentrum SARA in Amsterdam, en de berekening gebeurt 's nachts.

 In 1971 promoveert klinisch fysicus Herbert Marcuse (NKI-AVL) op het onderwerp "Licht als Analogon voor Dosis, een dosimulator voor de Radiotherapie"  48). Onderdeel van zijn  promotie onderzoek is de bouw van een toestel waarin de verdeling van straling in de patiënt in een simulatie zichtbaar wordt gemaakt op basis van filmzwarting en lichtbeelden op een televisiescherm.

Er is een film gemaakt over het werken met de Dosimulator. In de samenvatting Filmfragmenten Dosimulator film wordt het toestel gedemonstreerd en ziet men de bestralingsafdeling met de linaire versneller anno 1972.

40tMhEYUo1s

Het principe om filmzwarting toe te passen bij een simulatie van de dosisverdeling is ca 1920 beschreven door Dr. Hans Hohlfelder. Hij legde tevoren belichte films over elkaar op een lichtkast. Herbert Marcuse realiseert met moderne technieken een praktische toepassing hiervan.

DosimulatorMarcuse4.jpg 

De iso-licht lijnen op de monitor komen overeen met de dosisverdeling die is berekend met een digitale computer. 

In de Dosimulator, die door collega's ook de Marcusograaf wordt genoemd, zijn filmvellen, waarop 10-tallen verschillende bestralingsvelden zijn belicht, gemonteerd tot lange stroken op diaformaat. 4 projectoren zijn voorzien van een gemotoriseerd magazijn waarin een dergelijke diastrook is geladen. Op een bedieningspaneel kan men combinaties van 1 - 4 verschillende stralingsvelden instellen die gelijktijdig geprojecteerd worden op een televisie opname buisje. In het gesommeerde lichtbeeld worden met instelbare elektronische discriminatie de lijnen en vlakken van gelijke lichtsterkte, de isolumen  zichtbaar gemaakt. In het proces van filmbelichting is er voor gezorgd dat lijnen van gelijke lichtsterkte overeenkomen met lijnen van gelijke stralingsdosis, de isodosen. De isolumen worden over een doorsnedetekening van de patiënt geprojecteerd om het effect van de bestraling te simuleren. Echter dosissimulatie blijkt in de praktijk onbetrouwbaar door instabiliteit van met name de videotechniek. De Dosimulator wordt in 1976 definitief buiten dienst gesteld. 

DosimulatorMarcuse 6.jpg 

4 filmprojektoren projekteren in een spiegelsysteem op een TV opnamebuisje.

 

 

Bronnen & Publicaties

  • 48) “Licht als Analogon voor Dosis, een dosimulator voor de Radiotherapie” door Herbert Reinholt Marcuse, Academisch Proefschrift, Universiteit van Amsterdam 1971, promotor prof. Dr. L. H. van der Tweel. ,